It appears that Fryslân-as-identity is at a critical tilting moment. Slowly the contours of the nostalgic view are disappearing and our modern-day society is starting to ask new questions. What does it mean to live in Fryslân nowadays? What characterizes the everyday life? How is the past represented in the future?

An enthousiastic group of designers and visual artists that live or have lived in Fryslân has answered these questions and has mapped the province from within. The overall result is a collection of images that perhaps exposes the current soul of Fryslân. The topics range from self-sufficiency to home care, from farms to high-rise buildings, from ‘Oranjekoeken’ to visual art. Sometimes the contributions are moving, other times they show the harsh reality. Some draw lines along the horizon, right through the Frisian households. This atlas has become a poetic form of anthropology that questions the current identity of Fryslân, going beyond nostalgia and clichés..

Als dwarsdoorsnede van wat er allemaal in deze provincie te beleven is, is het een heel mooi tijdsdocument. De eigen omgeving wordt met frisse ogen bekeken.

Juryverslag Vredeman de Vries Prijs voor Vormgeving 2013, 29 11 13

Kunstenaars kijken naar Friesland op hun eigen manier in de ‘Subjectieve atlas van Fryslân’. De grote waarde van het niet-meetbare.

Asing Walthaus. Leeuwarder Courant 6 september 2013 ´Friesland kantelt´, 07 09 13

Een nieuwe atlas van Fryslân is klaar. Geen objectieve ditmaal, of een die daar zelfs maar naar streeft, maar juist een boekwerk waarin de subjectiviteit gevierd wordt. Want in het onverwachte en persoonlijke laat een omgeving zich misschien wel beter kennen.

Ria Kraa 'Atlas. Een subjectieve kijk op Fryslân', 25 08 13

Van zelfredzaamheid tot zorg, van boerderijen tot hoogbouw en van oranjekoeken tot beeldende kunst. Het resultaat is een collectie beelden, kaarten en foto’s die wellicht de huidige ziel van Fryslân ontsluiert.

Hans Veenstra, Jouster Courant, 23 08 13

Concept & chief editor: Annelys de Vet
Curator & production: Roelof Koster, Keunstwurk
Editing: Jan Pier Brands, Hugo Engwerda, Roelof Koster, Jenne-Pieter Stiemsma, Annelys de Vet
Graphic design: Jenne-Pieter Stiemsma, Annelys de Vet met de assistentie van alle auteurs Jenne-Pieter Stiemsma, Annelys de Vet in collaboration with all contributors
Introduction: Max Bruinsma
Contributors: Marleen Andela, Martijn van Bachum, Agnita Bloemendal, Lisa Boels, Menno Boersma, Johan Bouwhuis, Jan Pier Brands, Lotte Bredewold, Mark Buitenwerf, Max Bruinsma, Fokke Draaijer, Hugo Engwerda, Anne Faber, Frouke Feijen, Rebekka Fries, Dirk van Ginkel, Mark van Houten, Marga Houtman, Hans van Houwelingen, Gerdie de Jong, Marijke Jongbloed, Nynke-Rixt Jukema, Jaco Kalfsbeek, Roelof Koster, Hilda Klaassen, Wietske Lycklama à Nijeholt , Frank Moezelaar, Tryntsje Nauta, Tanja pomstra, Adri Schokker, Nynke Smit, Jenne-Pieter Stiemsma, Rudi Stuve, Adam Taylor, Susan Ubels, Annelys de Vet, Monique Vogelsang, Marcel Westra, Xanne Wijkamp

Photography portraits: Lisa Boels
Photography cover: Mirjam Tonnaer
Translation: Elien Cusveller
Typeface: Nobel (Designed by the Frisian Sjoerd de Roos [Drachten, 1877 — Haarlem, 1962] and Dick Dooijes [1909 –1998])
Printing: Hooiberg Haasbeek, Meppel

Publisher: Afûk, Ljouwert
International distribution: Idea Books
ISBN: 9789062739578

Keunstwurk VormLab: Keunstwurk organises workshops for designers under the working title VormLab Fryslân. The goal is to develop projects in the creative sector that have the core qualities of Fryslân as a starting point and enforce the design climate of Fryslân. The Subjective Atlas of Fryslân is such a project. This project took place in the framework of subsidies that have been made available by the Province of Fryslân.

Creative commons 2013: Based on the Creative Commons BY-NC-ND. license, anyone may freely copy, distribute and present the Subjective atlas of Fryslân and the works in it, subject to the following conditions:
• A work may be used only without alteration;
• If any work is used, the title of the atlas, the name(s) of the author(s) and the title of the work concerned shall be presented;
• In the event of using two or more of the works, in addition to the title of the atlas, the names of the authors and the titles of the works concerned, the editors (Annelys de Vet, Roelof Koster) and the publishers (Afûk) shall also be named.
The use of the works in the atlas for commercial purposes is only possible when our prior written consent has been obtained. 

This publication has been made possible by the financial support of : Gemeente Leeuwarden, Leeuwarden 2018, Netwerk Duurzame Dorpen, Historisch Centrum Leeuwarden, Hanzehogeschool Groningen/ Minerva Academie voor Popcultuur, Keunstwurk

Subjective Atlas of Fryslân. The eyes of the future
24 01 14
Subjective Atlas of Fryslan received a honorable mention at the Vredeman de Vriesprijs
29 11 13
Subjective atlases exhibited at Unmapping the World, EXP´13 Lisbon
11 11 13
Launch of Subjective Atlas of Fryslan

Launch of Subjective Atlas of Fryslan

Leeuwarden, 22 augustus 2013

06 08 13
End presentation Workshop Subjective Atlas of Fryslân

End presentation Workshop Subjective atlas of Fryslân

9th November, 2012
Academie for Popcultuur, Leeuwarden

09 11 12
Workshop II, Subjective Atlas of Fryslân

Workshop II, Subjective atlas of Fryslân

18–19 October 2012
Academie voor Popcultuur, Leeuwarden

18 10 12
Workshop II,  Subjective Atlas of Fryslân

Workshop II,  Subjective Atlas of Fryslân

4–5 October 2012
Academie voor Popcultuur, Leeuwarden

04 10 12

January 2014

24

Subjective Atlas of Fryslân. The eyes of the future
Subjective Atlas of Fryslân. The eyes of the future

January 2014

24

Jente Johannes Kobus uit Kollumerzwaag is net 10 weken oud. Maar hij heeft zijn eerste afspraakje al in zijn moeders agenda staan: 23 januari 2014 om 13.15 uur: Jannewietske komt.

De gordijnen zijn gesloten en er hangt een briefje op de deur "de bel is stuk". Maar we worden verwacht en al snel gaat de deur open wanneer we het tuinpaadje oplopen. Jannewietske de Vries, gedeputeerde van o.a. cultuur en ik als artistiek leider van de Uitmarkt Leeuwarden. Het is Jente's vader in de deuropening. Hij is vandaag thuis. "Jente en syn mem binne der krekt wer. Hy hat syn earste prik hân mar kom der yn."

Tijdens de opening van de Uitmarkt op 1 september j.l. ontving de gedeputeerde van cultuur, het eerste exemplaar van de Subjectieve Atlas: De verrassende en vooral subjectieve blik van een aantal kunstenaars op Fryslân. Haar landschap, cultuur en gewoonten, op een persoonlijke manier bekeken en verbeeld. "Fansels wol ik dat earste eksimplaar ûntfange, mar dan jou ik him wol hiel graach troch oan de jongste generaasje." Wat wij nu maken, doen en verzinnen, daar mogen zij op door bouwen, jongens en meisje als Jente. En ze zullen daar ook zeker weer hun eigen subjectieve kijk op hebben. Hoe die kijk zal zijn dat kunnen we nu nog niet weten. Maar het nodigt uit om over de toekomst na te denken en maakt nieuwsgierig.

o.a. de Jouster Courant schreef een artikel over de Subjectieve Atlas van Fryslân.

November 2013

29

Subjective Atlas of Fryslan received a honorable mention at the Vredeman de Vriesprijs
Subjective Atlas of Fryslan received a honorable mention at the Vredeman de Vriesprijs

November 2013

29

Wat betekent het om nu in Fryslân te wonen? Wat kenmerkt het dagelijks leven? Hoe vertaalt het verleden zich naar de toekomst? Een groep ontwerpers en kunstenaars, die wonen of gewoond hebben in Fryslân, heeft aan de hand van deze vragen de provincie van binnenuit in kaart gebracht. Een breed palet aan onderwerpen komt aan de orde: van zelfredzaamheid tot zorg, van boerderijen tot hoogbouw en van oranjekoeken tot beeldende kunst. Het resultaat is een collectie beelden, kaarten en foto’s die iets van de huidige ziel van Fryslân ontsluiert. Deze atlas is daarmee een poëtische vorm van antropologie die de actuele identiteit van Fryslân bevraagt, voorbij de nostalgie en clichés.

Jury: Als dwarsdoorsnede van wat er allemaal in deze provincie te beleven en te zien is, is het een heel mooi tijdsdocument. De eigen omgeving wordt met frisse ogen bekeken. Heel goed ook dat de benadering niet romantisch is, het gaat niet uit van Fryslân als plek van ambacht en landbouw. Een ideaal geschenk voor Leeuwarden als Culturele Hoofdstad. Het ontwerp is als onderzoek gelaagder dan als object. Het is duidelijk dat een grondig onderzoek prioriteit heeft gehad boven een fantastisch esthetisch resultaat. Dat is een keuze van de initiatiefneemster, die al een hele reeks van dit type atlassen voor binnen- en buitenland heeft gemaakt. Daarmee wordt de kritische blik van deze Atlas op de cultuur van Fryslân geplaatst binnen een groter geheel.

November 2013

11

Subjective atlases exhibited at Unmapping the World, EXP´13 Lisbon
Subjective atlases exhibited at Unmapping the World, EXP´13 Lisbon

November 2013

11

A map is a coded compact representation of reality, and coding means making choices, classifying and simplifying many layers of information. Any choice that is made in the context of the territories shown, is political. As such, a map can never be neutral. Taking into account that maps play a regular role in the discourse, in the talk that shapes our world, makes them objects that should be constantly critically questioned. Which authority draws the lines? What really defines our borders? Do geographic boundaries limit our territories or are they specified by the speed of internet, tax havens, piracy, Google, Ikea or our holiday destinations?

To explore these questions UNMAPPING THE WORLD presents critical and poetic works that capture plural truths about nations, borderlines and the individual within them. The mapping projects build a narrative with the history and collection of the exhibition venue: the Tropical Research Institute. This association became the main cartographic institute of Portugal in the 19th century. From here on the world would be mapped, atlases were developed, studied and shared. Portugal sent scientists and researchers to draw the “new” worlds, according to the ruling European standards of measuring, interpreting and traveling. Firstly, mapping focused on the coastlines of these territories that were visited by boat. Slowly more and more land was put in perspective. But despite all the knowledge gained since, we are still not able to map the effects of those colonial times. In UNMAPPING THE WORLD therefore, we question if the early, rather empty maps, with large “unexplored” areas, could possibly be a more precise representation of reality then modern detailed charts, because they accept and embed the unknown.

No contemporary “cartographic commission” assigned somebody to make the contemporary maps shown in this exhibition, but the visual authors found partners and institutes to develop their works, from a sense of urgency to share the information and the narratives. 21st century societies are shown from bottom-up through the eyes of designers, artists and architects. They are involved in the subjects they show and don’t take neutral positions, but critical and transparent ones. As such, the projects not only reveal their own information, but also reveal meta-positions about map making.

All artists merge and explore the borders of their own artistic practices; they form international collectives in different countries and time-zones, mix disciplines and take positions. What binds them are investigative practices in which research and design complement each other. Their goal is not to give form to information, but to deal with it in a critical and transparent way. This also counts for the curators, who are practicing designers themselves. One based in Belgium and the other in Portugal, they both engage in education, research and design. This exhibition brought their worlds together, as part of an ongoing research to explore the right project vocabulary to determine the boundaries of contemporary reactive map making. This exploration is essential because the liquid times we live in require a fundamentally different approach to cartography, one that doesn’t draw borders, but opens them up in the mind.

August 2013

06

Launch of Subjective Atlas of Fryslan
Launch of Subjective Atlas of Fryslan

August 2013

06

Wat betekent het om in Fryslân te wonen? Wat kenmerkt het dagelijks leven? Een bevlogen groep Friese ontwerpers en kunstenaars heeft deze vragen beantwoord door de provincie van binnenuit in kaart te brengen. Al deze werken zijn gebundeld in de Subjectieve Atlas van Fryslân, die op zondag 1 september op de Uitmarkt in Leeuwarden wordt gepresenteerd.

Subjectieve Atlas van Fryslân
Van zelfredzaamheid tot zorg, van boerderijen tot hoogbouw en van oranjekoeken tot beeldende kunst. Het resultaat is een collectie beelden, kaarten en foto's die wellicht de huidige ziel van Fryslân ontsluiert. Soms op ontroerende wijze, op andere momenten de harde realiteit spiegelend of sporen trekkend langs de horizon, dwars door de huishoudens heen. Deze atlas is daarmee een poëtische vorm van antropologie geworden die de actuele identiteit van Fryslân bevraagt, voorbij de nostalgie en clichés.

De Subjectieve Atlas van Fryslân is een tot de verbeelding sprekende uitgave, waarin Fryslân op een persoonlijke wijze in kaart wordt gebracht. De atlas is een initiatief van Keunstwurk en de Academie voor Popcultuur en is tot stand gekomen met de inspirerende begeleiding van Annelys de Vet. Zij is ontwerper en grondlegger van het fenomeen Subjectieve Atlas. Eerder stelde De Vet Subjectieve Atlassen samen van onder meer Nederland, Palestina, Servië, Hongarije en Mexico. Ook omdat de atlas perfect binnen de plannen voor Lwd2018 (Kulturele Haadstêd) past, is Fryslân de eerste provincie met een eigen Subjectieve Atlas. Hij wordt uitgeven door de Afûk.

UITmartk Leeuwarden
Bij de opening van de Uitmarkt in Leeuwarden op 1 september zal de Subjectieve Atlas van Fryslân officieel worden gepresenteerd. Gedeputeerde Jannewietske de Vries zal het eerste exemplaar in ontvangst nemen, om het vervolgens door te geven aan een heel bijzondere (kleine) Friese inwoner. Op de UITmarkt is eveneens de mogelijkheid de atlas te bewonderen. Hij is vanaf die datum ook te koop bij de Afûk voor €14,50.

Subjectieve kaart Leeuwarden
In het kader van De Reis2018 heeft de Subjectieve Atlas van Fryslân inmiddels ook een vervolg gekregen: de Subjectieve Kaarten van Leeuwarden. Verschillende vormgevers hebben elk een kaart gemaakt van hoe zij de stad Leeuwarden zien. Het resultaat is een serie van vijf kaarten. De Reis2018 is een project dat is opgestart in het voortraject van Lwd2018, het streven van Leeuwarden om culturele hoofdstad van 2018 (CH2018) te worden. De Subjectieve Kaarten van Leeuwarden zijn eveneens te zien op de UITmarkt, bij de vijver in de Prinsentuin. De UITmarkt staat dit jaar volledig in het teken van Lwd2018.Op vrijdag 6 september wordt bekend of Leeuwarden CH2018 wordt.

Launch of Subjective Atlas of Fryslan

Leeuwarden, 22 augustus 2013

November 2012

09

End presentation Workshop Subjective Atlas of Fryslân
End presentation Workshop Subjective Atlas of Fryslân

November 2012

09

End presentation Workshop Subjective atlas of Fryslân

9th November, 2012
Academie for Popcultuur, Leeuwarden

October 2012

18

Workshop II, Subjective Atlas of Fryslân
Workshop II, Subjective Atlas of Fryslân

October 2012

18

‘het inventariseren en visueel in kaart brengen van dat wat mensen bindt en normaal gesproken onzichtbaar blijft’

Op uitnodiging van Keunstwurk zal er deze herfst gewerkt worden aan een Subjectieve Atlas van Fryslân. De publicatie, workshop en aanverwante activiteiten vormen een middel om onderzoek te doen naar de hedendaagse identiteit van Fryslân. Aan de deelnemers wordt gevraagd om hun omgeving vanuit persoonlijke betrokkenheid in kaart te brengen, om zo onverwachte perspectieven in beeld te krijgen. Door de verschillende – en soms tegenstrijdige – bijdragen zal de meervoudigheid en vooral de dynamiek van cultuur onderstreept worden, en geeft het inzicht in de complexe werkelijkheid. Op artistieke wijze, veelkleurig en indringend, zal dit project alternatieve, ontwapenende en dynamische beelden van Fryslân ontwikkelen, en wordt de kwaliteit van leven in kaart gebracht.

De atlas kan zo een rijk gekleurde bijdrage vormen voor een visuele dialoog over de rol en betekenis van de provincie en het landschap in het huidige tijdsbestek. Dat onderzoek levert een waardevolle bijdrage voor de toekomst.

In 2011 is al een aanzet gegeven voor een Subjectieve Atlas van Fryslân tijdens een workshopdag onder leiding van Annelys de Vet. Met veel enthousiasme werden de eerste kaarten, alternatieve vlaggen en inventarisaties gemaakt. Dat smaakte naar meer en daarom wordt er nu met een grotere groep gewerkt om de atlas echt te realiseren. Naast de selectie deelnemers, zullen ook studenten en docenten van de Academie voor Popcultuur meedoen aan het traject. Zij zullen zorgen voor de uiteindelijke uitvoering, vormgeving en opmaak, onder begeleiding van Annelys de Vet. De atlas zou dan zomer 2013 in de winkels kunnen liggen.

Het ontwikkelen van de bijdragen voor de Subjectieve Atlas van Fryslân gebeurt gedurende de maand oktober, en wordt onder meer begeleid door Annelys de Vet tijdens een aantal workshopdagen. De kick-off en eerste werkbijeenkomsten vinden plaats op 4 en 5 oktober. Deelnemers verzamelen dan op grond van persoonlijke fascinaties ‘collecties’ en brengen deze op passende wijze in kaart of maken deze inzichtelijk. Op 18 en 19 oktober wordt de tussenbalans opgemaakt en besproken. Op 9 november vindt de eindpresentatie plaats en is er een eerste proef van het boek gereed.

De Subjectieve Atlas wordt uitgegeven onder Creative Commons en zal daarnaast in zijn geheel online beschikbaar zijn. Zo kan de visuele dialoog over culturele identiteit zo breed mogelijk gevoerd worden. Het wordt een tweetalige uitgave, met alle teksten in Fries of Nederlands en daarnaast in het Engels. Het wordt dus een uitgave met internationale allure. Bij meer dan voldoende aanmeldingen zal vooraf worden geselecteerd. Daarbij wordt gelet op de aansluiting van het werk van de deelnemer bij de atlas, en de diversiteit qua samenstelling van de groep.

Workshop II, Subjective atlas of Fryslân

18–19 October 2012
Academie voor Popcultuur, Leeuwarden

October 2012

04

Workshop II,  Subjective Atlas of Fryslân
Workshop II, Subjective Atlas of Fryslân

October 2012

04

‘het inventariseren en visueel in kaart brengen van dat wat mensen bindt en normaal gesproken onzichtbaar blijft’

Op 4 oktober start het werktraject voor het maken van een Subjectieve Atlas van Fryslân. Vormgevers en ontwerpers, maar ook kunstenaars, fotografen, architecten en andere culturele professionals met visuele bagage en een creatieve blik op de eigen leefomgeving, worden uitgenodigd om zich voor deelname aan te melden.

Op uitnodiging van Keunstwurk zal er deze herfst gewerkt worden aan een Subjectieve Atlas van Fryslân. De publicatie, workshop en aanverwante activiteiten vormen een middel om onderzoek te doen naar de hedendaagse identiteit van Fryslân. Aan de deelnemers wordt gevraagd om hun omgeving vanuit persoonlijke betrokkenheid in kaart te brengen, om zo onverwachte perspectieven in beeld te krijgen. Door de verschillende – en soms tegenstrijdige – bijdragen zal de meervoudigheid en vooral de dynamiek van cultuur onderstreept worden, en geeft het inzicht in de complexe werkelijkheid. Op artistieke wijze, veelkleurig en indringend, zal dit project alternatieve, ontwapenende en dynamische beelden van Fryslân ontwikkelen, en wordt de kwaliteit van leven in kaart gebracht.

De atlas kan zo een rijk gekleurde bijdrage vormen voor een visuele dialoog over de rol en betekenis van de provincie en het landschap in het huidige tijdsbestek. Dat onderzoek levert een waardevolle bijdrage voor de toekomst.

In 2011 is al een aanzet gegeven voor een Subjectieve Atlas van Fryslân tijdens een workshopdag onder leiding van Annelys de Vet. Met veel enthousiasme werden de eerste kaarten, alternatieve vlaggen en inventarisaties gemaakt. Dat smaakte naar meer en daarom wordt er nu met een grotere groep gewerkt om de atlas echt te realiseren. Naast de selectie deelnemers, zullen ook studenten en docenten van de Academie voor Popcultuur meedoen aan het traject. Zij zullen zorgen voor de uiteindelijke uitvoering, vormgeving en opmaak, onder begeleiding van Annelys de Vet. De atlas zou dan zomer 2013 in de winkels kunnen liggen.

Het ontwikkelen van de bijdragen voor de Subjectieve Atlas van Fryslân gebeurt gedurende de maand oktober, en wordt onder meer begeleid door Annelys de Vet tijdens een aantal workshopdagen. De kick-off en eerste werkbijeenkomsten vinden plaats op 4 en 5 oktober. Deelnemers verzamelen dan op grond van persoonlijke fascinaties ‘collecties’ en brengen deze op passende wijze in kaart of maken deze inzichtelijk. Op 18 en 19 oktober wordt de tussenbalans opgemaakt en besproken. Op 9 november vindt de eindpresentatie plaats en is er een eerste proef van het boek gereed.

De Subjectieve Atlas wordt uitgegeven onder Creative Commons en zal daarnaast in zijn geheel online beschikbaar zijn. Zo kan de visuele dialoog over culturele identiteit zo breed mogelijk gevoerd worden. Het wordt een tweetalige uitgave, met alle teksten in Fries of Nederlands en daarnaast in het Engels. Het wordt dus een uitgave met internationale allure. Bij meer dan voldoende aanmeldingen zal vooraf worden geselecteerd. Daarbij wordt gelet op de aansluiting van het werk van de deelnemer bij de atlas, en de diversiteit qua samenstelling van de groep.

Workshop II,  Subjective Atlas of Fryslân

4–5 October 2012
Academie voor Popcultuur, Leeuwarden